Bogactwo natury w Parku Narodowym Triglav

Kocham Słowenię, to taki mały kraj, gdzie przyroda łączy się z nowoczesnością w cudownej harmonii. Moim ulubionym miejscem na jej terytorium jest Park Narodowy Triglav (Triglavski narodni park). To jedyny park narodowy, ale zajmujący aż 4% powierzchni państwa. Nazwa pochodzi od góry Triglav, najwyższego szczytu Słowenii, wznoszącego się na wysokość 2864 m n.p.m. Jest to szczyt widoczny praktycznie ze wszystkich zakątków kraju, a znajduje się on prawie dokładnie w centrum parku narodowego. Park obecnie ma powierzchnię 840 km². Dla porównania największy polski park narodowy, czyli Biebrzański park narodowy ma powierzchnie 592,23 km², ale za to w Polsce istnieją 23 parki narodowe.

Co nazywamy parkiem narodowym i po co jest on zakładany?

Park narodowy jest terenem, który jest zachowany w stanie naturalnym, ma wartość przyrodniczą, krajobrazową i naukową oraz, z powodu tych wartości, jest objęty ochroną prawną. Prekursorami tworzenia parków narodowych są Amerykanie, którzy w XIX wieku utworzyli Park Narodowy Yellowstone, a następnie ta wspaniała idea pojawiła się na całym świecie. W dzisiejszych czasach praktycznie każdy kraj posiada park narodowy.

Jak to się zaczęło w Słowenii?

W sierpniu 1908 roku grupa mężczyzn przeszła przez część Doliny Triglavskich Jezior. Była to wycieczka z inicjatywy sejsmologa i przyrodnika Albina Belara. Przyrodnik chciał objąć ten teren ochroną. W tamtych czasach nie było to możliwe z powodu przepisów, które wręcz promowały wypas zwierząt na tym terenie. Pomysł został ostatecznie wdrożony w 1924 r. pod nazwą Alpejski Park Ochrony i objął wtedy tylko Dolinę Jezior Triglavskich, czyli zaledwie ok. 14 km², i to tylko na okres 20 lat.

Ta polodowcowa dolina często nazywana jest również Doliną Siedmiu Jezior, choć jezior i stawów w dolinie jest więcej, ponieważ niektóre okresowo wysychają. Ochrona tego regionu została odnowiona dopiero w 1961. Powstał Park Narodowy Triglav, obejmujący około 20 km². Dwadzieścia lat później Park Narodowy Triglav otrzymał nową koncepcję funkcjonowania i powiększył się aż do 839,8 km².

Bogactwo fauny

W Parku Narodowym Triglav żyje około 7000 różnych gatunków. Bogactwo to jest uwarunkowane przez różnorodne warunki klimatyczne i różnorodność siedlisk. Ponieważ nie jestem w stanie nawet wymienić wszystkich zwierząt, wspomnę o takich, które są charakterystyczne głównie dla terenów alpejskich.

Skalni akrobaci

Koziorożec alpejski (Capra ibex), ssak należący do przeżuwaczy (na temat budowy żołądka przeżuwaczy możesz przeczytać tutaj) jest doskonałym wspinaczem. W warunkach naturalnych występuje tylko w Alpach. Zamieszkuje tereny skalne, najczęściej niezalesione, poniżej granicy wiecznego śniegu. Jest zwierzęciem stadnym, ale przez większość roku żyje w stadach jednopłciowych. Ze względu na przekonanie, że koziorożce mają rogi o właściwościach leczniczych, zostały prawie wytępione w XVI wieku. Na filmie możemy zobaczyć młode samce sprawdzające swoją siłę z rówieśnikami.

A świstak siedzi i zawija w te sreberka

Świstak alpejski (Marmota marmota) to puchaty gryzoń z rodziny wiewiórkowatych. Mieszka w norach, głębokich na ok. 1 m, długości do kilkudziesięciu metrów. Służą mu one jako komora lęgowa, a także chowa się do nich w razie zagrożenia. Prowadzi stadny tryb życia, stada składają się z kilkunastu zwierząt. Okolica jest czujnie obserwowana przez osobnika, który w razie niebezpieczeństwa wydaje z siebie głośny świst. Na zimę całe stadko świstaków kryje się głęboko w norach, zatykając wylot nory trawą i korzeniami. Zapadają w sen zimowy od września do kwietnia. Świstaki są roślinożerne.

Wiecznie w locie

Jerzyk alpejski zwany również skalnym (Tachymarptis melba). Nieco większy od naszego rodzimego króla przestworzy. Jerzyk ląduje w zasadzie tylko w celu założenia gniazda i opieki nad młodymi, ponieważ jego nogi nie są przystosowane do chodzenia. W powietrzu pożywia się i pije (łapie owady i krople deszczu w locie), zbiera materiał na gniazdo, kopuluje i śpi, szybując na dużej wysokości (do 2,5 km). Niektóre osobniki mogą pozostawać w locie bez przerwy przez kilka miesięcy. Potrafią osiągnąć w locie prędkość do 200 km/h.

Na nagraniu można posłuchać różnic między dźwiękami wydawanymi przez jerzyki alpejskie i jerzyki zamieszkujące nasze osiedla.

Kto pływa w rzece Soczi

Pstrąg marmurkowy (Salmo marmoratus) to gatunek ryb słodkowodnych, który żyje tylko w zlewiskach Adriatyku. Jest rybą najliczniej występującą właśnie w Słowenii, szczególnie w rzece Socza i jej dopływach. Wyróżnia go charakterystyczny złoto-oliwkowy marmurowy wzór. Jest rybą osiągającą 1 metr długości i masę ciała ok 10 kg.

Królowa buków

Nadobnica alpejska (Rosalia alpina) wbrew nazwie nie występuje tylko w Alpach. W Polsce można ja zobaczyć np. w Bieszczadach czy na Roztoczu. Jest to chrząszcz z rodziny kózkowatych, larwy tego chrząszcza rozwijają się w lasach bukowych. Spadek liczebności tego gatunku spowodowany jest usuwaniem drzew bukowych i zalesiania innymi gatunkami drzew.

Fot. https://www.tnp.si/sl

Gdzie modrzewie żyją po tysiąc lat

Na terenie parku występuje około 1600 gatunków roślin. Z ciekawych roślin, które można zobaczyć na terenie parku warto wymienić goryczkę krótkołodygową, (Gentiana clusii), różanecznik kosmaty (Rhododendron hirsutum), szarotkę alpejską (Leontopodium alpinum) czy też Eritrichium nanum zwaną alpejską niezapominajką. Las pokrywa dwie trzecie powierzchni parku. Do najliczniejszych gatunków drzew należą buki, świerki i modrzewie, a najstarszy modrzew ma 1050 lat i obwód 442 cm.

Tereny stworzone przez Matkę Naturę z pasją i wyobraźnią

Park Narodowy Triglav charakteryzuje różnorodność ukształtowania terenu, która w swym bogactwie oferuje wiele ciekawych wątków przyrodniczych: krystalicznie czyste wody, pozostałości po pierwotnych lasach, wysokie grzbiety górskie ze szczytami, doliny przekształcone przez lodowce, wysokogórskie jeziora polodowcowe. Wśród gęstych lasów Parku Narodowego Triglav, na terenie Pokljuka, znajdują się również specjalne ekosystemy – torfowiska. Są to obszary stale stojącej wody z warstwą torfu o grubości metra, zarośniętego przez mchy torfowce.

Miejscem wartym odwiedzenia są też okolice jeziora Bohinj. Polodowcowe Jezioro Bohinj jest największym i najgłębszym stałym jeziorem Słowenii. Urzekające są również liczne wodospady oraz szmaragdowy kolor wody w rzece Soczi.

Bioróżnorodność

Priorytetowymi celami Parku Narodowego Triglav są dziś ochrona ekosystemów i procesów naturalnych, walorów przyrodniczych, różnorodności siedlisk, gatunków roślin i zwierząt, a także utrzymanie jakości i różnorodności krajobrazów. Teren Parku Narodowego Triglav jest niemal w całości szczególnym obszarem ochrony europejskiej zwanej Natura 2000. Charakteryzuje się utrzymaniem równowagi między ludźmi i naturą, między różnorodnością a zrównoważonym rozwojem poprzez zachowanie wartości kulturowych.

Źródła

EN